Zawieranie umów cywilnoprawnych jest powszechne, służą one do regulowania stosunków między wykonawcami a tymi, którzy im zlecają. Stosunek ten nie jest jednak stosunkiem pracy. Najpopularniejsze umowy cywilnoprawne to umowa o dzieło oraz umowa zlecenia. Każda z nich ma nieco inny charakter. Umowa zlecenia to umowa, która wymaga wykonania określonego zadania. Umowa zlecenia to umowa, która wymaga wykonania określonej pracy w z góry ustalonym terminie. Praca ta nie musi jednak przynieść żadnego wymiernego efektu. Zdarza się jednak, że umowy te zawierają postanowienia, które nie są zgodne z interesem jednej lub obu stron. Umowy te mogą być sprzeczne z prawem cywilnym, a często także z Kodeksem Pracy. Jakie klauzule są dopuszczalne, a jakie niedopuszczalne? To jest najważniejsza informacja.

Umowy, które zawierają klauzule niedozwolone

Dość często w umowach cywilnoprawnych można znaleźć zapisy niekorzystne dla jednej ze stron. Umowa nie traktuje stron równo, a jedynie jednej z nich przyznaje większe prawa i środki do ich egzekwowania. Przypisuje też drugiej więcej obowiązków i brak możliwości egzekwowania praw od drugiej strony.

Według niektórych opracowań klauzule te są niezgodne z prawem i mogą być wykorzystywane do pomocy osobom zawierającym takie umowy w ich unikaniu. Takich klauzul może być tyle, ile umów. Strony umowy starają się chronić swoje prawa i szanować prawa swoich partnerów umownych. W opracowaniach wskazano jednak te najbardziej popularne i powszechnie stosowane.

O ile jedna ze stron nie podejmie negocjacji, o tym, czy dana klauzula należy do klauzul niedozwolonych, najczęściej decyduje sąd.

Na jakiej podstawie klauzula może zostać uznana za niedozwoloną?

Ważne jest, aby znać czynniki, które definiują daną klauzulę w umowie, zanim zwrócisz się do sądu o rozstrzygnięcie, czy jest ona niedozwolona.

Klauzule niedozwolone to takie warunki, które są przedstawiane jednej ze stron bez możliwości negocjacji. Warunki te mogą być uznane za nielegalne, jeśli nie podlegają dyskusji lub są jednoznacznie narzucone.

Klauzula w umowie, która mówi, że jedna strona może zmienić umowę (zdefiniować), a druga strona musi zaakceptować tę zmianę, jest zabroniona. Prawo mówi, że strony są równe wobec prawa. Jeśli jedna strona ma prawo do wprowadzania zmian, druga strona powinna mieć takie samo prawo.

Trzecim elementem, który może być kwestionowany jest to, że zgodność z umową może być określona tylko przez jedną stronę, a nie przez drugą. Zasada równości wobec prawa mówi, że obie strony powinny mieć możliwość stwierdzenia, czy działanie drugiej strony jest zgodne z postanowieniami umowy.

Kolejną niedozwoloną klauzulą jest klauzula, że umowa nie może zostać rozwiązana lub podlega wysokiej grzywnie dla jednej strony, podczas gdy druga strona może rozwiązać umowę bez konsekwencji.

Jeżeli zakaz wykracza poza zakres konkurencji, zobowiązanie do świadczenia usług na wyłączność również może być uznane za klauzulę niedozwoloną. Oznacza to, że wykonawca może być zmuszony do zachowania tajemnicy przedsiębiorstwa. Może być również objęty zakazem ujawniania danych technicznych, finansowych lub strategicznych. Może jednak nadal być uprawniony do zarabiania od innych podmiotów. Wykonawcy nie wolno prowadzić działalności konkurencyjnej, ale ten zakaz musi być zrekompensowany wynagrodzeniem i dodatkami. O klauzuli niedozwolonej można mówić, gdy umowa jest zawierana wyłącznie bez odpowiedniej rekompensaty finansowej.

Kolejnym elementem, który może świadczyć o tym, że umowa cywilnoprawna nie jest legalna jest fakt, że posiada ona granicę. Jeżeli z zapisów umowy wynika, że strony pozostają w stosunku pracy (czas pracy, wynagrodzenie, obowiązki), umowę określa się mianem umowy zlecenia, czyli umowy o dzieło. Może ona zostać zakwestionowana przez organy. W takich przypadkach konieczne jest stworzenie formalnej umowy o pracę, która dokładnie odzwierciedla relacje między stronami.